Alcohol bij hartfalen en cardiomyopathie
Cardioloog beschrijft de effecten van alcohol bij hartfalen en cardiomyopathie en doet aanbevelingen.
R.A.M. van Langeveld

copyrights sedert 1998; disclaimer

(Terug) naar homepage

De twee gezichten van alcohol

We betreden hier een moeilijk terrein, want we weten niet precies wat het effect is van alcohol op het hart. In ieder geval is wel duidelijk dat alcohol twee gezichten heeft:

1. Bij matige hoeveelheden werkt het gunstig bij aandoeningen van de kransslagaders, dus laten we zeggen bij vernauwingen en verstoppingen.
2. Het werkt ongunstig bij hartspieraandoeningen (zoals cardiomyopathie), wanneer grote hoeveelheden alcohol over een langere periode worden gedronken.

Het gebied tussen deze twee uitersten is echter nog niet goed onderzocht. Vaak worden 1 tot 2 glazen alcohol per dag als een matige, en dus gunstige, hoeveelheid gezien. Maar deze vuistregel gaat klaarblijkelijk toch ook weer niet op voor elke patiënt.

Effecten bij hartfalen en cardiomyopathie

Bij hartfalen, en cardiomyopathie in het bijzonder, is er redelijk wat bekend over de toxische (giftige) werking van alcohol op de hartspier. We weten dat alcoholisme (we hebben het dan wel over véél alcohol) kan leiden tot cardiomyopathie. Het is niet bekend of ook een kleine hoeveelheid alcohol (het glaasje wijn bij de maaltijd) die kwaal zou kunnen bevorderen. Wat echter wel bekend is over de werking van alcohol op de hartspier pleit niet in het voordeel:

• Alcohol remt de elektrische stromen in het hart, waardoor het samentrekken van de hartspier minder efficiënt verloopt.
• Alcohol heeft een toxisch (giftig) effect op eiwitten van belang voor de pompfunctie van het hart.
• Alcohol remt de energiecentrales (mitochondrieën) in de hartspiercel.
• Alcohol lijkt een verstorende werking te hebben op de zuurstofoverdracht in de hartspiercel.
• Alcohol kan een bepaald gen (stukje erfelijk materiaal dat informatie draagt) in de hartspiercel actief maken, waardoor de cel zich gedwongen voelt om zichzelf om zeep te helpen.

Bij de beantwoording van de vraag of een cardiomyopathie-patiënt alcohol mag drinken, moeten we ons ook het volgende realiseren:

• Alcohol werkt dempend op het samentrekkend vermogen van de hartspiercel.
• Alcohol verhoogt de adrenaline in het bloed. Mede hierdoor kunnen hartritmestoornissen worden uitgelokt. De meest voorkomende ritmestoring is boezemfibrilleren, dat een cardiomyopathie-patiënt geheel uit het evenwicht kan halen en de kwaal acuut kan doen verergeren.
• Alcohol kan de bloeddruk verhogen, iets dat we niet graag zien bij hartfalen.
• Vrouwen zijn gevoeliger voor de toxische (giftige) effecten van alcohol dan mannen.
• Alcohol kan de instelling van medicijnen, zoals bloedverdunners, verstoren.

Een gezond persoon ondervindt misschien weinig of niets van dat alles. Maar voor een hartpatiënt die balanceert op de rand van een wankel evenwicht en die meteen de tol moet betalen, wanneer hij teveel van zichzelf vergt of wanneer hij zijn medicijnen een keer vergeet, ligt dat anders. In zijn geval kan alcohol zijn omstandigheden nog ongunstiger maken.

Aanbevelingen

Is gebruik van alcohol dus wel zo verstandig, want het bovenstaande klinkt allemaal niet zo best? Laten we daarom een onderscheid maken, want verantwoord alcoholgebruik hangt kennelijk mede af van de ernst en aard van de aandoening.

• Bij de patiënt met een lichte vorm van hartfalen, dus met betrekkelijk weinig lichamelijke beperkingen en wiens toestand stabiel is, overwegen waarschijnlijk de gunstige effecten van alcohol. Het drinken van misschien 2 glazen per dag lijkt geen kwaad te kunnen.
• Bij de patiënt in een wankel evenwicht, die zich niet in een stabiele fase van de aandoening bevindt, of waarvan de arts heeft gezegd dat de cardiomyopathie ernstig is, moet absolute onthouding wel plaatsvinden.
• Wanneer u neigt u tot boezemfibrilleren of overslagen, drink dan geen alcohol.
• Hoe belangrijk is alcohol voor u? Als u er toch niet zoveel om geeft, drink dan niet.
• Bent u een vrouw, wees dan extra voorzichtig.
• Gebruikt u bloedverdunners, laat dan bij voorkeur de alcohol voor wat het is.

Voorzichtig aan met alcohol bij hartfalen, en in het bijzonder bij cardiomyopathie, is dus het devies.

Meer weten van hartfalen? <--- klik hier

R.A.M. van Langeveld is cardioloog verbonden aan het Jeroen Bosch Ziekenhuis te 's-Hertogenbosch

Toegevoegde keywords: sterke drank bier hartpatient cardiologie gedilateerde cardiomyopathie DCM CHF infarct hartziekte hartkwaal hartgebrek hartzwak hartzwakte zwak hart hartaandoening hartspier hartstoornis hartvergroting hartafwijking hartklopping dilateren dilatatie gedilateerd congestieve cardiomyopathie advies adviseren aanbeveling adviezen aanbevelingenn spiercellen hartfunctie faq faqs rode wijn alcoholische drank borrel 3 borrels glaasje leefregels leefwijze myocarditis hartspierontsteking alkohol alcoholist alcoholisme.
Sponsor: Atelier voor Duurzaamheid door (kleding)reparatie van o.a. bruidskleding en wiegen